كرد و هجوم به گيلان ، بار ديگر از سر گرفته شد ، تا جايى كه مردم و سرزمين آن سوى سپيدرود نيز مورد تعرض سپاهيان مهاجم قرار گرفتند و از خانه و كاشانهء خود فرارى شدند ، اما فتحعلى شاه به زودى با تثبيت موقعيت خويش توانست مير مصطفى خان را به عقب‌نشينى از تالش جنوبى وادارد . با آغاز دورهء اول جنگهاى روس و ايران ، مير مصطفى خان راهبرد يكسانى را در برابر ايران و روسيه در پيش نگرفت و گاهى به نعل و گاهى به ميخ زد . در اين بخش ، مؤلف كتاب اطلاعات گسترده‌اى از چگونگى درگيريهاى دو دولت روس و ايران در سرزمين تالش ارائه مىدهد . با اعزام نيروى بسيار توسط روسها به فرماندهى كوتلياروسكى ، لنكران و بخشهاى ديگر تالش شمالى در اول ژانويهء 1813 از تسلط نيروهاى ايران خارج شد و با تحميل عهدنامهء گلستان ، در حالى كه مير مصطفى خان بر اساس وعدهء روسها فكر تأسيس دولتى مستقل از دو كشور را در سر مىپروراند ، پس از مدتى كوتاه به راهبرد روسها براى حذف خاندانش پىبرد ، اما با حضور گستردهء روسها ، براى هرگونه اقدامى بر حفظ تالش شمالى دير شده بود . * بخش سوم كتاب كه با مرگ مير مصطفى خان آغاز مىشود ، شامل دو بخش است . بخش نخست مطالبى است كه مؤلف به نقل از پدرش نوشته و بخش دوم بيشتر شرح مشاهدات ميرزا احمد از دورهء دوم جنگهاى روس و ايران است كه به مراتب تفصيل بيشترى دارد . با مرگ مير مصطفى خان ، روسها ناچار حكومت مير حسن خان ، پسر مير مصطفى خان ، را به رسميت شناختند ، اما مير حسن خان بر خلاف روش پدر ، با اهداف توسعه‌طلبانهء روسها به مخالفت برخاست ؛ در نتيجه ايلينسكى ، حاكم روسى لنكران ، تمام اعضاى خانوادهء وى را به بهانه‌هاى گوناگون عليه وى بسيج كرد و مخالفان براى تشكيل حكومت تالش به رهبرى مير عباس بيگ از لنكران خارج شدند ، اما تدبير مير حسن خان موجب موفق نشدن مخالفان وى شد . روسها با دست گذاشتن بر اموال و املاك خاندان مير مصطفى خان ، به ايجاد تشتت و تفرقه در ميان فرزندان مير مصطفى خان موفق شدند و سپس با تحريك گروهى از مخالفان محلى به